Ngứa âm đạo sau quan hệ là tình trạng khá nhiều phụ nữ gặp phải, có thể xuất hiện ngay sau khi quan hệ hoặc kéo dài trong vài giờ đến vài ngày. Nếu tình trạng lặp lại nhiều lần, kéo dài hoặc kèm khí hư bất thường, đây có thể là dấu hiệu viêm âm đạo, nấm Candida, viêm âm đạo do vi khuẩn hoặc bệnh lây truyền qua đường tình dục.
Vì vậy, khi bị ngứa âm đạo sau quan hệ, chị em không nên chủ quan nhưng cũng không nên tự ý mua thuốc đặt, thuốc rửa hay kháng sinh khi chưa biết nguyên nhân.
1. Ngứa âm đạo sau quan hệ có nguy hiểm không?
Không phải mọi trường hợp ngứa sau quan hệ đều nguy hiểm. Nếu cảm giác ngứa chỉ thoáng qua, không kèm khí hư bất thường, không đau bụng dưới, không chảy máu và tự hết sau thời gian ngắn, nguyên nhân có thể là kích ứng nhẹ do ma sát hoặc vùng kín bị khô.
Tuy nhiên, ngứa âm đạo sau quan hệ cần được chú ý nếu:
- Ngứa kéo dài trên 1–2 ngày.
- Ngứa lặp lại sau mỗi lần quan hệ.
- Khí hư ra nhiều, đổi màu hoặc có mùi hôi.
- Âm đạo nóng rát, đau khi quan hệ.
- Tiểu buốt, tiểu rát.
- Vùng kín sưng đỏ, nổi mụn, loét hoặc đau.
- Có chảy máu bất thường sau quan hệ.
- Bạn tình cũng có triệu chứng ngứa, rát, tiết dịch hoặc nổi tổn thương sinh dục.
Mayo Clinic cho biết viêm âm đạo có thể gây khí hư, ngứa và đau; nguyên nhân thường liên quan đến mất cân bằng hệ vi khuẩn âm đạo, nhiễm trùng, giảm estrogen hoặc một số bệnh da liễu.
Cần theo dõi tình trạng ngứa có kèm theo dấu hiệu gì khác không
2. Nguyên nhân gây ngứa âm đạo sau quan hệ
Có nhiều nguyên nhân khiến chị em bị ngứa vùng kín sau quan hệ. Một số nguyên nhân đơn giản có thể cải thiện bằng cách thay đổi thói quen, nhưng cũng có trường hợp cần điều trị y tế.
2.1. Ma sát khi quan hệ
Quan hệ kéo dài, động tác mạnh hoặc âm đạo chưa đủ ẩm có thể làm niêm mạc vùng kín bị ma sát, dẫn đến ngứa, rát nhẹ sau quan hệ. Tình trạng này thường gặp hơn khi:
- Màn dạo đầu chưa đủ.
- Cơ thể căng thẳng, khó tiết dịch bôi trơn.
- Phụ nữ sau sinh, đang cho con bú.
- Phụ nữ tiền mãn kinh, mãn kinh.
- Quan hệ nhiều lần trong thời gian ngắn.
Nếu chỉ do ma sát, cảm giác ngứa thường nhẹ, giảm dần khi nghỉ ngơi, vệ sinh nhẹ nhàng và tránh tiếp tục kích thích vùng kín.
2.2. Khô âm đạo
Khô âm đạo khiến quan hệ dễ gây đau rát, trầy xước nhỏ và ngứa sau đó. Nguyên nhân có thể liên quan đến thay đổi nội tiết, căng thẳng, dùng thuốc, sau sinh, cho con bú hoặc vệ sinh vùng kín quá mức.
Dấu hiệu thường gặp gồm:
- Đau rát khi quan hệ.
- Ngứa sau quan hệ.
- Cảm giác khô, căng, khó chịu.
- Dễ chảy máu nhẹ sau quan hệ.
- Giảm tiết dịch bôi trơn tự nhiên.
Trong trường hợp này, sử dụng gel bôi trơn phù hợp, kéo dài màn dạo đầu và tránh quan hệ khi vùng kín đang đau rát có thể giúp cải thiện.
2.3. Dị ứng bao cao su, gel bôi trơn hoặc chất diệt tinh trùng
Một nguyên nhân khá phổ biến của ngứa âm đạo sau quan hệ là kích ứng hoặc dị ứng với sản phẩm sử dụng trong lúc quan hệ. Bao cao su latex, gel bôi trơn có hương liệu, chất làm ấm/lạnh hoặc chất diệt tinh trùng đều có thể gây ngứa, đỏ, rát.
Dấu hiệu gợi ý kích ứng/dị ứng gồm:
- Ngứa xuất hiện nhanh sau quan hệ.
- Vùng kín đỏ, nóng rát.
- Cảm giác châm chích, sưng nhẹ.
- Triệu chứng thường lặp lại khi dùng cùng một loại bao cao su hoặc gel bôi trơn.
- Không có khí hư hôi rõ rệt.
CDC ghi nhận một tỷ lệ nhỏ người có dị ứng hoặc nhạy cảm với latex; kích ứng sau quan hệ cũng có thể liên quan đến thành phần trong bao cao su hoặc chất diệt tinh trùng.
2.4. Mất cân bằng pH âm đạo sau quan hệ
Tinh dịch có tính kiềm nhẹ, trong khi môi trường âm đạo bình thường có tính acid. Sau quan hệ, đặc biệt nếu không dùng bao cao su, pH âm đạo có thể thay đổi tạm thời, tạo cảm giác khó chịu, ngứa hoặc tăng nguy cơ mất cân bằng hệ vi sinh ở một số người nhạy cảm.
Ngoài ra, việc thụt rửa sâu sau quan hệ, dùng dung dịch vệ sinh có tính sát khuẩn mạnh hoặc rửa bằng xà phòng cũng có thể làm pH âm đạo bị rối loạn, khiến vùng kín dễ ngứa hơn.
2.5. Nấm Candida âm đạo
Nấm âm đạo là nguyên nhân thường gặp gây ngứa, rát vùng kín. Tình trạng này có thể bùng phát hoặc biểu hiện rõ hơn sau quan hệ do ma sát làm niêm mạc đang viêm trở nên kích ứng hơn.
Dấu hiệu gợi ý nấm Candida gồm:
- Ngứa nhiều ở âm đạo, âm hộ.
- Nóng rát, đỏ vùng kín.
- Khí hư trắng đặc, vón cục như bã đậu.
- Đau rát khi quan hệ.
- Có thể rát khi đi tiểu.
Mayo Clinic cho biết nhiễm nấm âm đạo gây kích ứng, khí hư và ngứa ở âm đạo/âm hộ; tình trạng này không được xem là bệnh lây truyền qua đường tình dục, nhưng có thể liên quan đến hoạt động tình dục.
Âm đạo nhiễm nấm, nhiễm khuẩn là nguyên nhân gây ngứa ngáy
2.6. Viêm âm đạo do vi khuẩn
Viêm âm đạo do vi khuẩn xảy ra khi hệ vi khuẩn tự nhiên trong âm đạo mất cân bằng. Quan hệ tình dục có thể là một yếu tố làm thay đổi môi trường âm đạo, khiến triệu chứng rõ hơn.
Dấu hiệu gợi ý gồm:
- Khí hư loãng, màu trắng xám.
- Mùi tanh, rõ hơn sau quan hệ.
- Ngứa hoặc nóng rát vùng kín.
- Có thể tiểu rát nhẹ.
Mayo Clinic mô tả viêm âm đạo do vi khuẩn là tình trạng mất cân bằng vi khuẩn tự nhiên trong âm đạo, có thể gây khó chịu, đau hoặc khí hư có mùi.
2.7. Bệnh lây truyền qua đường tình dục
Nếu ngứa âm đạo sau quan hệ kèm khí hư vàng xanh, mùi hôi, đau bụng dưới, tiểu buốt, chảy máu bất thường, nổi mụn nước, vết loét hoặc bạn tình có triệu chứng, cần nghĩ đến bệnh lây truyền qua đường tình dục.
Một số bệnh có thể gây ngứa, rát, khí hư bất thường gồm:
- Trichomonas.
- Chlamydia.
- Lậu.
- Herpes sinh dục.
- Mụn cóc sinh dục.
- Các viêm nhiễm phối hợp khác.
CDC cho biết phần lớn phụ nữ có thể từng gặp nhiễm trùng âm đạo với biểu hiện khí hư, ngứa, rát hoặc mùi; các nguyên nhân cần được đánh giá đúng để điều trị phù hợp.
3. Ngứa âm đạo sau quan hệ phải làm sao?
Khi bị ngứa sau quan hệ, chị em nên xử lý theo hướng an toàn, tránh làm vùng kín kích ứng nặng hơn.
3.1. Vệ sinh nhẹ nhàng
Sau quan hệ, nên vệ sinh vùng kín bằng nước sạch hoặc dung dịch vệ sinh dịu nhẹ, pH phù hợp. Chỉ rửa bên ngoài âm hộ, không thụt rửa sâu vào âm đạo.
Nên tránh:
- Xà phòng thơm.
- Dung dịch vệ sinh có tính sát khuẩn mạnh.
- Nước hoa vùng kín.
- Xịt khử mùi vùng kín.
- Ngâm rửa bằng lá cây không rõ độ an toàn.
- Thụt rửa sâu sau quan hệ.
Thụt rửa có thể làm rối loạn hệ vi sinh và pH âm đạo, khiến tình trạng ngứa dễ tái phát hơn.
Vệ sinh vùng kín nhẹ nhàng, đúng cách
3.2. Tạm ngưng quan hệ nếu đang ngứa rát
Nếu vùng kín đang ngứa, đỏ, đau hoặc có khí hư bất thường, nên tạm ngưng quan hệ cho đến khi triệu chứng cải thiện hoặc được điều trị đúng. Quan hệ khi niêm mạc đang viêm có thể làm trầy xước, đau rát và tăng nguy cơ lây nhiễm nếu nguyên nhân liên quan đến nhiễm trùng.
3.3. Kiểm tra sản phẩm đang sử dụng
Nếu ngứa xuất hiện sau khi dùng bao cao su, gel bôi trơn hoặc sản phẩm mới, có thể thử:
- Đổi sang bao cao su không latex nếu nghi dị ứng latex.
- Chọn gel bôi trơn gốc nước, không mùi, không chất làm nóng/lạnh.
- Tránh chất diệt tinh trùng nếu từng bị kích ứng.
- Không dùng sản phẩm tạo mùi cho vùng kín.
Nếu đổi sản phẩm mà tình trạng ngứa không còn tái diễn, nguyên nhân nhiều khả năng là kích ứng hoặc dị ứng.
3.4. Không tự ý đặt thuốc khi chưa rõ nguyên nhân
Nhiều người thấy ngứa âm đạo sau quan hệ liền tự mua thuốc đặt trị nấm. Tuy nhiên, ngứa vùng kín có thể do nấm, vi khuẩn, dị ứng, khô âm đạo hoặc bệnh lây truyền qua đường tình dục. Mỗi nguyên nhân cần cách điều trị khác nhau.
Nếu ngứa lặp lại nhiều lần hoặc kèm khí hư bất thường, nên đi khám phụ khoa.
4. Khi nào cần đi khám phụ khoa?
Chị em nên đi khám nếu ngứa âm đạo sau quan hệ có một trong các dấu hiệu sau:
- Ngứa kéo dài trên 2–3 ngày không cải thiện.
- Ngứa tái phát sau nhiều lần quan hệ.
- Khí hư có màu vàng, xanh, xám hoặc vón cục.
- Khí hư có mùi hôi, mùi tanh.
- Đau rát khi quan hệ.
- Tiểu buốt, tiểu rát.
- Đau bụng dưới.
- Chảy máu sau quan hệ.
- Vùng kín sưng đỏ, nổi mụn nước, loét hoặc mụn cóc.
- Bạn tình có triệu chứng bất thường.
- Đang mang thai.
- Đã tự dùng thuốc nhưng không đỡ.
Các nguyên nhân thường gặp của viêm âm đạo gồm nấm Candida, viêm âm đạo do vi khuẩn và trichomonas; các tình trạng này có triệu chứng dễ giống nhau nên cần đánh giá đúng để điều trị phù hợp.
Cần đi kiểm tra khi có các biểu hiện nghiêm trọng
5. Cách phòng ngừa ngứa âm đạo sau quan hệ
Để giảm nguy cơ ngứa vùng kín sau quan hệ, chị em có thể áp dụng các thói quen sau:
- Quan hệ nhẹ nhàng, tránh ma sát quá mạnh.
- Tăng thời gian dạo đầu để âm đạo đủ ẩm.
- Dùng gel bôi trơn phù hợp nếu thường bị khô.
- Chọn bao cao su phù hợp, đổi loại nếu nghi kích ứng.
- Vệ sinh vùng kín trước và sau quan hệ bằng cách dịu nhẹ.
- Không thụt rửa sâu.
- Mặc quần lót cotton, thoáng khí.
- Thay đồ lót sau khi vận động ra nhiều mồ hôi.
- Không dùng nước hoa, xịt thơm vùng kín.
- Khám phụ khoa khi khí hư, mùi hoặc cảm giác ngứa rát bất thường.
- Quan hệ an toàn, sử dụng bao cao su nếu chưa chắc chắn về nguy cơ lây nhiễm.
Ngoài ra, nếu ngứa thường xảy ra sau quan hệ không dùng bao cao su, có mùi tanh hoặc khí hư loãng hơn, chị em nên kiểm tra nguy cơ mất cân bằng pH hoặc viêm âm đạo do vi khuẩn.
Ngứa âm đạo sau quan hệ có thể xuất phát từ nguyên nhân đơn giản như ma sát, khô âm đạo, dị ứng bao cao su hoặc gel bôi trơn. Tuy nhiên, tình trạng này cũng có thể là dấu hiệu của nấm Candida, viêm âm đạo do vi khuẩn, mất cân bằng pH hoặc bệnh lây truyền qua đường tình dục.
